René Knuvers' weblog

Er is een grote variëteit van oordopjes te krijgen die gebruikt kunnen worden voor in-ear monitoring. Als je ‘over’ gaat naar in-ears, is het natuurlijk van belang dat je de juiste keuze maakt. Zonder goed materiaal geen goede resultaten! Ik probeer je in dit artikel te helpen met die keuze.

De belangrijkste bepalende factor voor de keuze van je in-ear monitors zijn je budget. iPod-dopjes koop je al voor €10,- en custom molds kunnen wel €1.200,- of meer kosten. Jouw budget zal waarschijnlijk hier ergens tussenin liggen. Het is veilig om te zeggen dat hoe meer je besteed, des te meer kwaliteit je krijgt. Maar hoeveel moet je uitgeven om de kwaliteit te krijgen waar jij naar op zoek bent?

Eerst even over de bepaling van je budget. Het klinkt misschien als veel geld, €200,- voor een paar oordopjes. Maar als je het vergelijk met de prijs van een losse floormonitor, zelfs een passieve, dan is het een koopje. Nu is het meestal zo dat de monitors gehuurd worden samen met de PA installatie, dus ‘voel’ je die aanschaf niet direct. Overleg eens met je vaste geluidsman wat er van de prijs afgaat als hij geen monitoring mee hoeft te brengen, of in ieder geval geen floormonitors meer? Wellicht bespaar je elk optreden per persoon weer een tientje of zo. Dan is €200,- weer redelijk snel terugverdiend!

Er zijn diverse verdelingen te maken. Laat ik eerst beginnen met een voor de hand liggende: hoofd-telefoons en oortelefoons. Voor sommige instrumentalisten, zoals drummers, is het geoorloofd om met een hoofdtelefoon te gaan zitten. Hoofdtelefoons draag je op je hoofd, hebben relatief grote speakers die op of om je oren vallen en zijn redelijk geprijsd. Voor €50 tot €100 koop je al een heel aardige. Zeker onderin de markt is het duidelijk dat hoofdtelefoons een betere geluidskwaliteit leveren dan oortelefoons.

Een oortelefoon draag je in of op je oor. Ook hier zijn in de basis twee types te onderscheiden: de oorschelp- en de oorkanaal types. De oorschelp-types draag je in je oor en hebben over het algemeen een speakertje van circa 9-12mm. Dit type wordt veel gebruikt bij iPods en mobiele telefoons. Hij zit niet in je gehoorgang en geeft daardoor weinig of geen isolatie van het buitengeluid. Prijzen beginnen vanaf circa €10,-. Oorkanaal (of gehoorgang)-telefoontjes zitten echt direct in je gehoorgang, zijn doorgaans kleiner en bieden wel isolatie van omgevingsgeluid. Prijzen beginnen bij €30,-. Dit type is het meest serieus te gebruiken als monitor op de bühne en in de rest van dit artikel zal ik me dan ook tot deze ‘in-ears’ beperken.

Dit soort dopjes maakt gebruik van één van de twee beschikbare technieken (of een combinatie van deze twee). De goedkopere types werken met een speakertje, net als een hoofdtelefoon, of de oorschelp-dopjes, terwijl de duurdere varianten werken met een driver. Dit is een weergever die ontwikkeld is voor gehoorapparaten en veel kleiner is. In plaats van een klassieke conus met spreekspoel wordt gebruik gemaakt van meer geavanceerde techniek (balanced armature). Het voert te ver om het verschil uit te leggen, maar neem aan dat de driver-types een vlakkere frequentiecurve hebben, meer geluid geven bij hetzelfde vermogen en kwalitatief beter zijn. Op het internet zijn veel artikelen beschikbaar die uitleggen wat het verschil is.

De goedkoopste varianten hebben één speaker of driver, maar duurdere types hebben meerdere drivers die al dan niet ook nog specifiek op verschillende frequentiegebieden werken. Dit principe is vergelijkbaar met meerweg-speakers in een hifi-installatie. Tweeweg is redelijk standaard, maar drieweg komt ook voor. Er zijn ook ‘custom molds’ met zes drivers (!) per oor! Let wel op, zes drivers wil niet altijd zeggen dat er sprake is van een zes-weg systeem, dus zes drivers voor zes verschillende frequentiegebieden. Vaak worden meerdere drivers ingezet voor één frequentiegebied om zo een vlakkere frequentiecurve te krijgen en drivers minder zwaar te belasten. De populaire Ultimate Ears TripleFi 10 en de Shure SE535 hebben allebei drie drivers, maar zijn ‘tweeweg’ systemen en gebruiken dus twee drivers voor het lage frequentiegebied.  De Westone 3 daarentegen is wel echt ‘drie-bands’

Een andere belangrijke indeling is ‘universeel’ of ‘custom-mold’. Een universele in-ear monitor kun je direct nadat je ‘m aangeschaft hebt gebruiken. Een custom-mold wordt speciaal voor jou vervaardigd en gemodelleerd naar een afdruk van je oor en gehoorgang. Een custom-mold is dus specifiek voor jou en past niemand anders. Daarom zijn ze veel duurder dan universele dopjes (vanaf circa €400,-). Ze zitten over het algemeen comfortabeler, maar zijn niet per definitie kwalitatief beter. Ook bij custom-molds kun je kiezen wat voor drivers je wilt, en ook hier zit dus nog een behoorlijke keuzevrijheid en kwaliteitsrange.

Maar wat moet je nu kiezen? Wat past bij jou? Om deze vraag te beantwoorden, moet je allereerst kijken naar het budget. Als je geen €400,- uit wilt geven, zijn custom molds out of the question! Hou ook rekening met overige uitgaves, zoals eventueel een draadloze zender, of kabels, en eventueel een vaste mengtafel voor de band om de in-ear mix mee te maken. Bovendien hebben oordopjes niet het eeuwige leven. Twee tot vijf jaar lijkt het gemiddelde, afhankelijk van hoe hard je speelt, hoe vaak, en hoe zuinig je op je spullen bent.

Dan spelen de volgende zaken mee:

• geluidskwaliteit
• comfort
• bouwkwaliteit
• geschiktheid voor je oren
• geschiktheid voor je instrument

Word jij wild van een class A buizenversterker, luister je alleen SuperAudioCD, haal je je neus op voor MP3 en vind je zelfs FLAC zonder Burr-Brown DAC nogal vlak? Dan word je niet vrolijk van een paar dopjes onder de €200,- Ga maar eens kijken naar Westone 3, Ultimate Ears Custom Molds met drie of meer drivers, Audio Technica AHK-CT1, Monster Turbine Pro Copper, of iets in die range. Ga ook eens kijken bij ears4u.nl

Gewoon goede oortjes waar je alles gelijkmatig hoort, zonder listening fatigue en met voldoende definitie om ook subtiele sound-nuances te onderscheiden? Dan kun je terecht in de range tussen €200,- en €400,- bij Shure (SE425, SE535), Ultimate Ears (TripleFi 10), Sennheiser IE8, enz. Je zult ruim voldoende bas horen (niet voelen, dus drummers en bassisten willen wellicht ook een ‘shaker’, een ‘tactile transducer‘) en het hoog is fris. Vier uur lang in je oren doet geen pijn en je wordt niet moe van de druk op je oren. De verschillen tussen de dopjes in deze range zijn marginaal en persoonlijk, en hangen vooral ook af van accessoires en design.

Voor een iets kleiner budget, zo rond de €100,- tot €200,- doe je relatief weinig concessies. Veelal zijn de oortjes wat groter, of minder comfortabel (bijvoorbeeld niet over de oren te dragen), zijn kabels niet meer vervangbaar en zijn ze wat gevoeliger (microfoonwerking van de kabel) voor aanraken. De mindere drivers, of echt wat minder drivers zorgt voor iets minder bas, iets minder positionering en een wat wolliger geluid over het algemeen. Ook het hoog mist vaak wat frisheid. Prima te gebruiken op het podium, als je iets minder eisen stelt aan de kwaliteit.

De keuze voor dopjes tussen de €50 en de €100 is ontzettend groot. Spelers als AKG, Sony, Philips, maar ook nog Ultimate Ears en hier en daar Shure en Sennheiser brengen in deze populaire prijscategorie veel spullen op de markt die net boven de iPod-markt uitstijgen en prima kunnen werken op het podium. Je hebt vaak wat minder natuurgetrouwe basweergave (soms véél te veel, ‘dance-dopjes’) en het hoog gaat niet zover door. Je zult er wellicht wat luistermoeheid van krijgen, maar voor normaal gebruik kunnen veel zangers hier al goed mee werken. Wel is de isolatie van omgevingsgeluid bij dit soort dopjes vaak een stuk slechter dan bij hun duurdere broertjes.

Er zijn opties om je goedkope dopjes wat meer comfort te geven, en ook nog wat meer isolatie van omgevingsgeluid. De Comply Foam tips voor in-ear monitors zijn van een soort geheugenschuim gemaakt en worden bij de duurdere universele IEM’s standaard meegeleverd. Ze passen echter soms ook op goedkope types. Zo passen de TX500′s die ik voor mijn Ultimate Ears TripleFi 10 heb, ook op mijn oude Sony MDR-EX71SL oordopjes. Die worden daar een stuk prettiger van! Probeer uit te vissen welke maat jij op jouw goedkopere dopjes kunt zetten en probeer uit welke maat (S, M of L) het beste in jouw oorkanaal past! Een goedkope (paar euro per setje) upgrade voor je standaard dopjes!

Het aanbod van oordopjes veranderd continu en de techniek staat niet stil. Op dit moment zou ik willen adviseren om uit te kijken naar de volgende merken:

Tot circa €100,-:

AKG, Sennheiser, Shure, Philips, Sony, Ultimate Ears. Bijna allemaal verkrijgbaar bij Saturn

Tot circa €200,-

Shure, Sennheiser, Ultimate Ears, Westone, Audio Technica

Tot circa €400,-

Shure, Sennheiser, Ultimate Ears, Westone, Audio Technica, Ears4u.nl

Gebruik het internet voor reviews en aanbiedingen, maar let op met NAMAAK van de bekende merken op ebay! Als de prijs ineens minder dan de helft is, heb je waarschijnlijk te maken met namaak van het origineel en dus ook met inferieure kwaliteit!