Tot nu toe had ik twee manieren om papier in de digitale omgeving te krijgen: scannen op kantoor, of een foto maken met mijn mobiel en met een app (Document Scanner). Zowel met de telefoon als de Multi-Function op kantoor kan ik de PDF mailen. Die mail kan naar mijn eigen e-mail accounts zijn (zodat ik met een PC het document verder kan bewerken of opslaan), of direct naar mijn evernote account. Met de telefoon kan het document ook direct in Evernote of in Dropbox gezet worden en zo nodig direct in het goede mapje, of voorzien van de juiste tags gearchiveerd worden.

Eigenlijk werkt dat allemaal best goed, maar het kan nog eenvoudiger. Scannen met de telefoon is snel en handig, maar soms wel een beetje matig van kwaliteit. Voor benzinepomp-bonnetjes of krantenartikelen is het prima, maar wil je wat meer, dan voldoet het niet. De kantoorscanner is wel goed van kwaliteit, maar heeft als grootste nadeel dat hij op kantoor staat… daar ben ik niet dagelijks, dus loop ik steeds met papier te zeulen om het op kantoor vervolgens in te scannen. Dat is ook niet handig.

Daarom zoek ik al een tijd naar een oplossing in de vorm van een kleine scanner voor thuis die direct in Evernote op kan slaan, of in Dropbox. Voorwaarde is dat ik de bestandsnaam direct in kan typen, ik tags mee kan geven en dat het snel overweg kan met dubbelzijdige documenten. Wensen zijn daarbij ook nog netwerkconnectiviteit en ‘job’ knoppen. Helaas, zo’n scanner heb ik niet kunnen vinden voor een betaalbare prijs. Toch heb ik nu voor thuis een oplossing: een Canon P-215 portable scanner.

Deze kleine, opvouwbare USB scanner heeft géén knoppen (nou, vooruit: ééntje) en géén netwerkconnectiviteit. Dat betekent dus dat er altijd een computer aan moet hangen. Met de software op de computer (CaptureOnTouch) is wel precies mogelijk wat ik wil: scannen naar PDF, direct in de cloud, automatisch roteren, keuze zwart-wit of kleur, automatisch duplex scannen, direct opslaan in Evernote of op schijf (in de dropbox dus!) En er kunnen zoveel ‘jobs’ aangemaakt worden als nodig is.

Voor €240 exclusief BTW ben ik dus koopman. Ik gebruik hem nu een paar dagen en dat bevalt me prima. De kwaliteit is goed en door jobs slim in te richten, kan ik zonder veel inspanning terugkerende taken snel uitvoeren en documenten zonder nadenken archiveren. Alweer een flinke stap naar een papiervrij archief!

Je komt op alle webshops zo’n beetje dezelfde merken tegen van speelgoed. Bij Kiekeboeshop hebben ze de betere merken. Niet altijd de goedkoopste, maar wel kwalitatief goede producten van bijvoorbeeld hout. Wij vinden thuis de spullen van Dushi en Fischer heel leuk, maar Willemijn vindt bijvoorbeeld haar “Margot” pop van Egmont toys ook heel leuk!

Overigens is verder een ronde box niet overal even makkelijk te plaatsen, maar het is minder problematisch als ik eerst dacht. Het ‘gebrek’ aan de lades onderin ervaren wij ook niet, maar dat is misschien omdat je het niet mist als je het niet gewend bent.

Wat is marktwerking?

De markt, wat is dat eigenlijk? De definitie is zoiets als ‘het samenspel tussen vraag en aanbod waardoor de prijs en handelsomvang bepaald wordt’. Aan de ene kant is daar het aanbod: een aantal partijen bieden goederen of diensten aan. Aan de andere kant is daar de vraag: een aantal partijen wenst goederen of diensten af te nemen. In een vrije markt is het aantal aangeboden producten of diensten vrij, evenals de prijs. Alles is flexibel, met grenzen. Als er meer vraag is, zal de prijs stijgen. Bij minder vraag zal de prijs dalen. Aan de prijs zitten grenzen: als de prijs zakt onder de kostprijs plus een redelijke marge, zal het aantal aanbieders dalen. Aan de andere kant zal als de prijs stijgt boven de psychologische maximale waarde van de artikelen het aantal kopers afnemen. Hierdoor zal de prijs in balans raken. Maar ook de grootte van de markt (het aantal transacties, verhandelde goederen of diensten) zal zich ‘zetten’.

Sturing van de markt

De overheid stuurt voortdurend bij in de markt. Subsidies, belastingen, heffingen, maar ook opleidingen, regels en wetten, infrastructuur en voorlichting hebben invloed op alle markten. Daarmee wordt de omvang van de markt vergroot of verkleint, of wordt de prijs op een volgens de overheid wenselijk niveau gehouden. De reden hiervoor is veelal omdat een bepaalde marktomvang goed is voor de economie of ecologie van het land. De natuur is niet gebaad bij ongebreidelde groei van het autoverkeer, maar de economie niet bij het stilleggen van alle autoverkeer. Binnen dat krachtenveld stuurt de overheid bij door aan belastingen en accijnzen te schroeven en door geld uit te geven aan de bouw van wegen en ‘ecologische hoofdstructuren’.

Waarom de markt niet werkt

De gezondheidszorg

In de gezondheidszorg zijn de aanbieders de artsen en ziekenhuizen en de vragers de patiënten. Het aanbod bestaat uit behandelingen (zowel als ‘diensten’ van een arts, als medicijnen) en de vraag bestaat uit genezingen en diagnoses. In principe is het aanbod vrijwel onbeperkt: in theorie kunnen meer dan genoeg artsen opgeleid worden om alle zieken te behandelen en ook pillen draaien kan in ruime mate. Aan de vraagkant zit haast geen rem. Natuurlijk is het aantal zieken ‘beperkt’, maar de vraag naar diagnoses is bijna zonder grens als de prijs laag genoeg is. Dat vraagt dus om regulering.

De overheid heeft die regulering neergelegd bij verzekeraars. Dat is een partij die een heel bijzondere rol heeft in de markt. Verzekeringen verdienen aan behandelingen, maar betalen ook de kosten. Aan de ene kant halen zij geld op bij de vraagkant in de vorm van premies en ‘eigen bijdragen’, aan de andere kant betalen zij de zorgverlener. Voor de diensten ontvangen zij een percentage van de omzet. Dit principe kennen we als de makelaar. Uitgaande van een commerciële doelstelling van de verzekeraar is het er dus veel aan gelegen om zoveel mogelijk aanbod aan vraag te koppelen. De overheid verwacht echter dat de zorgverzekeraar de kosten zoveel mogelijk zal beperken. Maar waarom zou die verzekeraar dat doen? Natuurlijk probeert hij bij de aanbieders de prijs omlaag te krijgen, maar niets dwingt hen dat door te berekenen. Natuurlijk kunnen de vragers naar een andere verzekeraar stappen die minder marge berekent, maar dat gebeurd in de praktijk (met slechts vier serieus grote verzekeraars) niet omdat het verschil te klein en te specifiek is.

Maar ook aan de aanbod-kant is de markt al behoorlijk verstoord. Zo zijn ziekenhuizen zelfstandig opererende, commerciële instellingen die gebouwd zijn met overheidsgeld. Ook de exploitatie wordt deels uit overheidsgeld gesubsidieerd. Specialisten zijn echter zelfstandigen. Zij bepalen in maatschappen hoe groot het aanbod in hun specialisme is en hoeveel aan de verzekeraars wordt doorberekend aan kosten. Er is geen concurrentie binnen één ziekenhuis en vaak zelfs niet binnen één regio. Alle kosten rondom het ziekenhuisbezoek worden door de patiënt via de verzekeraar rechtstreeks met het ziekenhuis afgewerkt. Een specialist is dus een ondernemer die werkt vanuit een gesubsidieerde ruimte, met gesubsidieerde medewerkers, tegen vastgestelde tarieven en vrijwel zonder risico. Toch zijn de marges (verschil tussen kostprijs en verkoopprijs), of uurtarieven bijzonder hoog. Dat heeft natuurlijk te maken met het belang van het werk, de werktijden en de voorafgaande studie.

Het is duidelijk te zien dat er met deze methode nooit sprake kan zijn van marktwerking in de zorg. De aanbodkant wordt gestuurd, er is een makelaar betrokken die geen belang heeft bij een kleinere markt (zowel in prijs als in omvang) en de vraagkant wordt uitsluitend gestuurd door wat mensen kunnen betalen.

Het openbaar vervoer

Openbaar vervoer is de oplossing voor de overheid om de vervoerskosten voor individuele burgers laag te houden en tegelijk de druk van vervoer op de ecologie te beperken. Simpel gezegd: als er geen openbaar vervoer is, zal het van A naar B gaan voor veel mensen niet weggelegd zijn, en als iedereen individueel van A naar B zou gaan, zal het land dichtslibben en de natuur vernietigd worden. Openbaar vervoer zal echter in een open markt nooit zodanig interessant zijn dat de mix tussen individueel en gezamenlijk vervoer het niveau bereikt wat de overheid wenst. Dit komt vooral omdat de initiële kosten erg hoog zijn (infrastructuur en materieel) en dat per definitie niet veel aanbieders van openbaar vervoer tegelijk actief kunnen zijn. Immers: het doel was nu juist om met zo groot mogelijke groepen van A naar B te reizen, zonder veel individualisering.

Ook hier regelt de overheid dus de markt. Individueel vervoer wordt belast, gemeenschappelijk vervoer wordt gesubsidieerd. De overheid voorziet in OV infrastructuur (van spoorwegen tot busbanen) en betaald mee aan OV reizigerskilometers. Voorheen gebeurde dat door een uitvoerende overheidsdienst, de Nederlandse Spoorwegen en de lokale busvervoersbedrijven. Nu sinds een paar jaren worden deze bedrijven echter steeds meer geprivatiseerd. Hierdoor wordt het aanbod van een intrinsiek niet grote markt in handen gegeven van een partij die prijs en aanbod afstemt op de (van nature lage) vraag. Helaas mogen deze private bedrijven niet de prijs aanpassen: deze wordt binnen nauwe grenzen gestuurd door de overheid, zowel bij de aanbestedingsprocedure (aanbestedingssom) als de per-kilometer prijs. Marginaal kan het vervoersbedrijf nog wat inkomsten genereren uit reclame, met speciale acties of randverschijnselen als horecadiensten op stopplaatsen. Aan hun kostenkant hebben ze echter maar minimale invloed: het aantal diensten, de servicegraad en zelfs de leeftijd van het materieel is in de aanbesteding vastgelegd. Daarom staat op wat punten en komma’s na, precies vast wat een vervoerder ‘verdient’ aan de diensten. De markt is dus zowel wat betreft omvang als prijs vastgelegd en wordt niet gestuurd door de vraag.

De klanten hebben geen prikkel om meer gebruik te maken van het openbaar vervoer, anders dan wat voorlichtingscampagnes en wellicht de stijgende prijs van individueel vervoer (of het ontwijken van files). Vervoerders kunnen daar echter bijna niet in sturen. Al zouden ze het willen, vervoerders kunnen niet hun product aanpassen aan de wensen van de klant. Het is een busvervoerder niet toegestaan om zonder overleg met alle betrokken gemeentebesturen routes om te leggen of frequenties aan te passen. Ook levert het een busmaatschappij naar verhouding niet veel meer op als een bus vol is als gevolg van de beperkte afrekenmethode die gekoppeld is aan de strippenkaart. Gelukkig komt daar met de OV Chipkaart verandering in.

De overheid heeft met het binnenhalen van commerciële exploitanten van openbaar vervoer partijen in huis die weinig invloed hebben op de opbrengsten van het vervoer, maar die wel de kosten doorberekenen aan de overheid. De partij die de laagste kosten doorberekend, zal de aanbesteding in de regel winnen (immers ligt het serviceniveau bij allen gelijk, want dit is een acceptatieeis in de aanbesteding). Toch leidt dit niet automatisch tot de laagste kosten, omdat ook hier de marktwerking weg is: de vraag is namelijk 1 consument, de overheid en het aanbod is niet flexibel, maar exact door diezelfde ene consument bepaald. De uiteindelijke gebruiker, noch de aanbieder heeft hier invloed op.

Nutsbedrijven

De energiemarkt is een typische markt waar de ontwikkeling van het land en de natuur heel erg afhankelijk van zijn. Het is dan ook niet raar dat dit tot voor kort helemaal door de overheid gereguleerd werd. Gemeentelijke energiebedrijven zorgen voor inkoop of productie en distributie van de energie. Gewonnen gas was staatsbezit en kon dus via een eigen distributienet aan de eigen bevolking of aan bevriende overheden geleverd worden. In de laatste tien jaar is dat echter veranderd en zijn de energiebedrijven samengegaan en commerciëel geworden. De markt bestaat nu uit aanbieders van energie en consumenten die vrij kunnen kiezen van wie ze hun energie betrekken. Of toch niet?

De aanbieders bestaan uit producenten, dealers en transporteurs. Consumenten kunnen kiezen voor een dealer, waarbij die dealer kiest voor een producent (of meerdere). De prijzen van de energie zijn gekoppeld aan wereldprijzen voor olie en verschillen marginaal per producent. Wel kunnen grote marktpartijen energie in bulk opslaan en door hun omvang betere prijzen bedingen. Ook kunnen de partijen kiezen uit een mix van bronnen om zo de prijs omlaag te brengen. Een kWh electriciteit uit een kerncentrale, kolencentrale of windmolen zijn nou eenmaal niet even duur, hoewel de consument dat vaak wel verteld wordt.

Wat de eindgebruiker niet kan kiezen, is de transporteur. Een gemeente kiest veelal het huidige moederbedrijf van het oorspronkelijke gemeentelijke energiebedrijf om elk nieuwe huis in de gemeente te voorzien van elektriciteit, gas en wellicht ook warmte. Daar kun je als gebruiker niets aan veranderen. En natuurlijk is hier de prijs vast, want als consument is er simpelweg niet de keuze om de energie niet via deze transporteur af te nemen. Zelfs als de leveringskwaliteit niet conform de maatstaven is, is overstappen geen optie. Daarom stuurt de overheid ook daar met wetgeving om een minimum verzorgingsniveau te garanderen.

De markt wordt nog verder verstoord door subsidies op bepaalde energievormen en belastingen op andere (of dezelfde!) vormen van opwekking, distributie of verbruik. Er gelden andere tarieven voor bedrijven als voor huishoudens, voor grootverbruikers en voor zuinige huishoudens, etc. etc. Maar deze regulering gaat vaak in tegen de belangen van de commerciële energiebedrijven. Die vinden kleine gebruikers minder interessant en stimuleren om nog minder te gebruiken is niet in lijn met de traditionele marktwerking. Bovendien is in de energiemarkt voor de consument stoppen nooit een optie, tegen geen enkele prijs. Zelfs minder energie gebruiken omdat de prijs stijgt is in de praktijk geen normale reactie gebleken.

Conclusie

Het is dus vrij duidelijk dat tenminste bij deze drie voorbeelden er geen sprake is van traditionele marktwerking, en dat traditionele marktwerking vaak tegen de doelstellingen van de overheid in zal druisen. Dus zou de overheid marktwerking niet moeten stimuleren om de kosten te drukken, maar juist de instrumenten om niet de prijs, maar de vraag te beperken moeten gebruiken. Ik ben geen econoom, maar het lijkt me wel duidelijk dat sturen in de hoeveelheid geld dat je NS geeft niet gaat zorgen dat er meer treinreizigers komen. Ook gaat het verkopen van provinciale energiebedrijven en opsplitsen van netwerkbeheerders, producenten en handelaren niet helpen om minder energie te gebruiken.

De overheid heeft dus kennelijk de afgelopen decennia de verkeerde beslissingen genomen. Hoe dit komt valt mogelijk te verklaren uit de invloed van lobbyisten in de politiek. Hoe dan ook, terugdraaien van de beslissingen zal waarschijnlijk even moeilijk zijn als het invoeren van de privatisering.

Google plus is het beste te beschrijven als een combinatie van het beste van Gmail, Hyves, Facebook en Twitter. Je kunt mensen volgen, zoals bij Twitter, maar stopt ze in ‘circles’ om familie- en vriendenkringen te scheiden. Je kunt foto’s plaatsen zoals op Hyves en Facebook, maar héél goed scheiden wie wat mag zien en wie wat mag doen. Je kunt makkelijk posten vanaf je telefoon, zoals bij Twitter, maar bij een Android telefoon zelfs zonder ook maar 1 keer te klikken!

Op dit moment is Google+ nog maar door een beperkt aantal mensen te gebruiken, want je hebt een invite nodig om een account aan te kunnen maken. Wil je een invite, mail me dan!

Of Google+ het gaat worden, weet ik niet. Het is beter dan Google Buzz, maar traditioneler dan Google Wave. Door de beperkte hoeveelheid mensen op het netwerk is het nu nog niet echt bruikbaar. Potentieel is G+ wel beter dan facebook en hyves, maar zonder koppeling met twitter en andere niet-google services is het nu nog een beetje beperkt in de mogelijkheden. Nou ja, we zullen zien wat dit gaat worden. Meedoen kan geen kwaad.

Na een paar weken kreeg ze last van krampjes. Ze spande haar buik en rug aan en schreeuwde het uit van de pijn, vooral na de voeding. Gelukkig is dit een veel voorkomend probleem en is er op internet en bij de diverse babyvoedingsproducenten genoeg te vinden over dit fenomeen. Ook het consultatiebureau adviseert prima bij dit soort klachten. Andere voeding en rustiger eten, dat is het devies. Dus stappen we over van Nutrilon H.A. (hypo-allergeen) naar Nutrilon Omneo, een voeding met extra vezels die wat dikker is en zo krampjes kan voorkomen.

Het advies is bij het veranderen van voeding minstens twee weken af te kijken hoe het gaat. We hadden niet echt de indruk dat het vanaf het begin beter ging, maar goed: de twee weken waren dan ook nog niet om! Er ontstaat langzaam maar zeker een ritme in de voeding, maar ook in de krampjes, of wat het dan ook was. Zo is ze ‘s avonds tussen vijf en twaalf steeds huilerig en onrustig. Ook dat schijn normaal te zijn. De krampjes blijven steeds een uurtje na de voeding komen, maar naar mate de tijd vordert, worden ze heftiger en langduriger.

En dan is het 30 december. Vlak voor de avondvoeding, terwijl ze wakker ligt te worden in de armen van mijn vrouw, valt onze dochter helemaal weg. Al haar spieren verslappen en de ademhaling wordt heel oppervlakkig. We schrikken ons wezenloos! Ik leg haar over mijn been en klop haar zachtjes op haar rug. Ze begint vanzelf weer beter te ademen met een beetje pruttelend geluid. Dan maar snel een flesje. Ook tijdens het flesje gaat ze weer ‘out’. “Dit is niet normaal.” besluiten we en we bellen het consultatiebureau noodnummer, terwijl ik haar een beetje suikerwater geef om haar alertheid te verhogen. De verpleegkundige van het consultatiebureau verwijst meteen door naar de huisarts, die vervolgens vraagt direct langs te komen op de huisartsenpost. Daar wordt snel wat onderzocht en een kinderarts gebeld. Natuurlijk kon die door de telefoon niet zien wat er aan de hand was, dus gingen we direct door naar het ziekenhuis, waar de kinderarts op de Spoed Eisende Hulp zou kijken wat er aan de hand was.

Al snel werd daar de diagnose “reflux” getrokken. Reflux is het teruglopen van de maaginhoud naar de slokdarm. Het zuur (dat kennelijk na vier weken bij een baby net zo zuur is als bij een volwassene, met een pH van 1) irriteert de slokdarm en het extra slikken dat de baby doet om het zuur terug te krijgen, is vervelend en kost veel energie. Ons wordt verzekerd dat het niet ernstig is, maar juist veelvoorkomend en goed te behandelen. Wel blijft ze een nachtje ter observatie. Daar zijn we blij mee, want je wilt je kindje toch niet thuis in bed stoppen als ze elk moment weg kan vallen? In het ziekenhuis wordt ze aangesloten op een hartmonitor en wordt ook de ademhaling en saturatie gemeten en bewaakt. Met de schrik nog goed in de benen, maar wel met een goed gevoel, gaan we naar huis om te slapen in de hoop dat we haar in de loop van oudjaarsdag weer mee naar huis kunnen nemen.

Alles gaat goed in het ziekenhuis. De volgende dag worden er medicijnen tegen refluxklachten voorgeschreven en we krijgen een aantal handige tips om de voeding beter te laten verlopen en om goed te zien wanneer het mis gaat met haar. Aangezien de opname 24 uur is en ze op 30 december ‘s avonds laat is binnengebracht, besluiten we ook oud-op-nieuw in het ziekenhuis te vieren en haar een nachtje langer daar te laten. De monitoring is stabiel en ook slaapt ze goed. Op haar buik, want dat geeft minder klachten en kan geen kwaad zolang ze aan de monitor hangt. Op nieuwjaarsdag nemen we haar met alle vertrouwen weer mee naar huis en vol goede moed beginnen we met het zelf toedienen van de medicijnen.

Al twee dagen later lijkt het steeds meer mis te zijn. ‘s Nachts slaapt ze kort en na de fles moet ze tot wel drie uur rechtop gehouden worden. Ze kijkt ongelukkiger, huilt vaker en harder en heeft steeds minder goede momenten op de dag. We maken maar snel een afspraak voor controle door de kinderarts. Die geeft telefonisch aan dat we de medicatie aan mogen passen. Ze krijgt Losec en Motilium en de Losec mag naar de dubbele dosis toe. Als het dan nog niet beter gaat, moeten we maar weer bellen. Dat doen we dan ook na nog eens twee dagen waarvan we één nacht maar drie uurtjes slaap hebben gehad. De kinderarts geeft aan dat het ook wel eens om koemelkallergie kan gaan. Dat was kennelijk in de bespreking tijdens de opname in het ziekenhuis al besproken tussen de artsen. De oplossing is Nutramigem, een dieetvoeding zonder koemelkeiwitten, aangevuld met Johannesbroodpitmeel voor de vezels en om de voeding dikker te maken zodat ze langzamer drinkt.

En wat voor oplossing! Al na drie voedingen hebben we een andere dochter. Ze is weer vrolijk en heeft veel minder pijn. De eerste nacht heeft ze helemaal doorgeslapen en hoewel ze wel gespuugd had, lijkt ze totaal geen last van de voeding gehad te hebben. Een hele verandering!

We blijven waarschijnlijk nog wel even doorgaan met de medicijnen en ook de kinderarts zullen we nog wel vaker blijven zien. De voeding is duur, stinkt en verwerkt echt minder handig dan gewone Nutrilon, maar och wat zijn we blij met deze oplossing! Wat fijn dat kinderartsen toch verder kijken dan alleen maar die reflux.

Het is echt slim om bij dit soort problemen aan de bel te trekken en te blijven trekken als de klachten verergeren. Blijf er niet mee tobben, want het is niet nodig! Soms is de oplossing echt héél eenvoudig en geeft zoveel rust.

In Nederland wordt vanalles en nogwat gesubsidieerd. Zo krijgen kunstenaars een door de staat gesponsorde opleiding, worden culturele centra gebouwd met gemeentelijke subsidie, wordt ook de exploitatie van de centra betaald en krijgen de kunstenaars in veel gevallen nog een (gedeeltelijke) uitkering of belastingvoordelen om de culturele werken betaalbaar te houden. En dan is de overheid ook nog een grote afnemer van kunst en dus voor een groot deel prijsbepalend voor kunstwerken.

Toch zijn kaartjes voor een museum behoorlijk duur en zijn uitvoeringen van klassieke orkesten ook voorzien van een elitair prijskaartje. Hoe komt dat toch zo? In het buitenland is dat vaak namelijk niet zo. Kijk naar Duitsland: daar zijn alle door de overheid gefinancierde musea gratis toegankelijk.

De vele vormen van subsidie maken dat het overzicht kwijt is. Zowel de instellingen als de kunstenaars hebben vaak weinig benul van wat er allemaal precies betaald wordt, of geven op zijn minst de indruk dat ze het ook niet allemaal inzichtelijk hebben. Neem de commerciële exploitatie van schouwburgen en concertzalen. In veel steden en regio’s is dit de zaak van een stichting die, onder leiding van een professioneel bestuur, met het beschikbare budget uit de recette en subsidie een programma verzorgd wat cultureel verantwoord is. De huisvesting wordt veelal door de gemeente aangeboden. De kosten van de exploitatie bestaat dus in hoofdzaak uit de acts en de personele kosten. In een aantal gevallen komen zaken als onderhoud, techniek en marketing daar nog bij. Een deel van de uitvoeringen is winstgevend (zoals populaire voorstellingen van cabaretiers en de grotere musicals) en een ander deel van de voorstellingen zijn verliesgevend. Denk daarbij aan beginnende acts, balletvoorstellingen en klassieke muziekuitvoeringen.

Bij musea is het vaak niet anders. Soms doen sponsors een duit in het jaarlijkse zakje, veelal zijn gemeentes bereid de huisvesting te regelen en de werken worden aangekocht, of geleend uit particuliere collecties. Enkele musea kunnen positief draaien door bijzondere exposities en door publiekstrekkers, maar bij de meeste musea is een sluitende begroting zonder overheidsbijdrage een utopie.

Waarom kunnen kunstenaars niet hun eigen broek ophouden? Vergelijk bijvoorbeeld de klassieke muziek met de jazz of de popmuziek. Popmuzikanten en jazzmuzikanten werken zich vaak een weg naar een zelfstandig bestaan. Naast muziek maken brengen ze de krant rond, vullen ze de vakken van de supermarkt en geven ze les. Niet omdat ze dat willen, niet omdat die ontbering hoort bij de vorming, maar omdat het bittere noodzaak is om te overleven. De talenten drijven boven en kunnen misschien hier of daar een hit scoren, een opdracht in een begeleidingsband krijgen of breken door bij het grote publiek. De rest wordt na jaren gewoon werkeloos, of autoverkoper. Dat is de harde realiteit. Hoe anders kan het in de klassieke muziekwereld gaan. Met een gedegen opleiding op het conservatorium, waar flink gesneden wordt in de talentvolle en de talentloze muzikanten ligt uiteindelijk een rol in een orkest te wachten. In tegenstelling tot de pop- en jazzwereld bepaald hier echter een dirigent of je er komt of niet. De dirigent, die vaak een heel aardig salaris krijgt uit de subsidie voor het orkest, bepaald wie er mee mag spelen en wie niet. Dit bepaald de kwaliteit van het orkest, maar stimuleert ook een ‘old boys network’ in het wereldje. Vervolgens zijn programmeurs in zalen vaak verbonden aan een of slechts een paar orkesten en zo is het wereldje beperkt tot een kleine club mensen die de (vaak verliesgevende) activiteiten in een gesubsidieerde concertzaal runnen. Dit kan tot in lengte van dagen doorgaan, omdat het verlies een geaccepteerd ‘gegeven’ is. De populaire muziekstromingen kennen dit effect niet: je zaaltje is binnen drie maanden failliet! Bij gebrek aan corrigerende maatregelen kan deze situatie alleen maar onderbroken worden door een veranderend beleid van de overheid.

Op kunstacademies en conservatoria wordt weinig onderwezen over ‘ondernemerschap’. Je leert niet jezelf te verkopen en je product aan te passen aan de behoefte van de afnemers. Al dan niet terecht is het niet chique om iets te maken dat makkelijk verkoopt: je moet immers origineel zijn en je eigen stijl ontwerpen. Maar is dat een eerlijke mening van docenten, of gaat het vooral ook om het voorkomen van concurrentie? Immers, de docenten op deze opleidingen zijn vaak zelf ook uitvoerend bezig (bij kunstacademies is het vaak zelfs een voorwaarde om docent te kunnen worden) en succesvol verkopende en exposerende studenten zijn een directe bedreiging voor hun eigen broodwinning.

Stel dat de overheid op een geheel andere wijze de subsidie in zou richten? Stel dat uitsluitend aan de kostenkant gesubsidieerd zou worden? Bijvoorbeeld dat een aantal musea hun collectie met overheidsgeld zou mogen kopen en kostenloos gebruik zou mogen maken van het gebouw, maar dan géén entree zou mogen heffen, geen handel zou mogen drijven met de objecten en verplicht ruimte zou moeten geven aan beginnende kunstenaars. Zou het aanbod daarmee verslechteren? Of zou de groeiende aanwas van bezoekers en de open expositieruimte een soort ‘pop’ in de kunst laten opleven, waarin kunstenaars en bezoekers zich vinden in stijl en vorm?

Een dergelijk model zou ook voor de muziek- en danssector kunnen werken. Het verdienmodel is gebaseerd op de kunstenaar en niet op de exploitant van de ruimte. Niet de concertzaal verdient het geld, maar de kunstenaar krijgt geld voor zijn werk. Consequentie voor de kunstenaar is wel dat hij werk op moet leveren. Zonder werk geen verkoop, geen expositie en dus ook geen geld. Musea en concertzalen hebben geen uitgaven, maar ook beperkt inkomsten. Het zou in alle redelijkheid mogelijk moeten zijn om de exploitatie rond te krijgen met de aanpalende horeca.

Echt commerciële acts (de Joop van den Ende producties en aanverwanten) zouden kunnen draaien in niet gesubsidieerde zalen, of kunnen betalen voor het gebruik van de door de overheid betaalde ruimte en zo geld terug laten vloeien in de staatskas. Uiteraard moet de balans hierin wel gezocht worden, zodat de gesubsidieerde kunst aan bod blijft komen.

Zou dit model veel goedkoper zijn? Ik denk niet dat het meteen tientallen procenten zou schelen. Wel zou het een verandering teweeg brengen die kunst en commercie dichter bij elkaar brengt en bovendien wordt door de eenvoudigere structuur duidelijk waar het geld naartoe gaat. Bovendien kunnen meer mensen van kunst genieten en dat is toch uiteindelijk het enige doel dat overheidssubsidie zou moeten hebben, nietwaar?

Opzetten in koud of warm water?

Het timen van de kooktijd is lastig. Zeker als je de eitjes met koud water opzet. Daarom lijkt het mij het beste om de eieren in kokend water te doen. Als je altijd hetzelfde aantal eitjes kookt, in dezelfde pan, op dezelfde pit en met dezelfde hoeveelheid water, dan kun je ook met koud opzetten precies timen. Let wel op dat een koud eitje in kokend water zal breken!

Bedenk je dat een eitje gaar wordt lang voordat het water kookt, dus de tijd die het duurt om het eitje te laten koken, warmt het ei al op en begint het te garen. Koud opzetten zorgt dat je ei wel door en door warm wordt. Het is dus te verwachten dat als je de eieren in kokend water gooit, je ze langer op moet zetten!

In de koelkast, of niet?

Eieren moet je eigenlijk niet in de koelkast bewaren: in de supermarkt staan ze daar toch ook niet? Temperatuurwisselingen zijn slecht voor eieren, dus àls je ze al in de koelkast legt, dan liever niet in de deur! Voor veel gerechten is het niet handig als je eieren koud zijn. Zo kunnen sommige beslagsoorten helemaal mislukken als je koude eieren gebruikt. Laat ze dus opwarmen. Dat geldt ook voor het simpel koken van een eitje, zeker als je ze in kokend water legt.

Help, mijn eitjes breken steeds!

Doe wat zout in het water (een flinke eetlepel op een steelpannetje) en gebruik een niet te kleine pan! Ruim water helpt altijd en door het zout gaan de eieren drijven, waardoor ze de bodem niet raken en dus minder makkelijk kapot tikken.

Pellen en koelen

Heel verse eieren zijn lastig te pellen. Om ze iets makkelijker van hun schaal te ontdoen, kun je de eieren direct na het koken onder de koude kraan houden. De schaal en het vliesje komen dan los van elkaar en zo is de schaal dus makkelijker te verwijderen. Als een eitje nog even blijft staan, is het verstandig om het meteen te koelen zodat het niet na blijft garen en alsnog hard wordt, als je een zacht eitje wilt.

Kooktijden

Voor een zacht ei, koud opgezet volstaat 3 tot 3 en een halve minuut koken. Vijf tot zes minuten is voldoende voor een hard ei. Maar bepaal de tijd altijd zelf naar smaak.

De belangrijkste bepalende factor voor de keuze van je in-ear monitors zijn je budget. iPod-dopjes koop je al voor €10,- en custom molds kunnen wel €1.200,- of meer kosten. Jouw budget zal waarschijnlijk hier ergens tussenin liggen. Het is veilig om te zeggen dat hoe meer je besteed, des te meer kwaliteit je krijgt. Maar hoeveel moet je uitgeven om de kwaliteit te krijgen waar jij naar op zoek bent?

Eerst even over de bepaling van je budget. Het klinkt misschien als veel geld, €200,- voor een paar oordopjes. Maar als je het vergelijk met de prijs van een losse floormonitor, zelfs een passieve, dan is het een koopje. Nu is het meestal zo dat de monitors gehuurd worden samen met de PA installatie, dus ‘voel’ je die aanschaf niet direct. Overleg eens met je vaste geluidsman wat er van de prijs afgaat als hij geen monitoring mee hoeft te brengen, of in ieder geval geen floormonitors meer? Wellicht bespaar je elk optreden per persoon weer een tientje of zo. Dan is €200,- weer redelijk snel terugverdiend!

Er zijn diverse verdelingen te maken. Laat ik eerst beginnen met een voor de hand liggende: hoofd-telefoons en oortelefoons. Voor sommige instrumentalisten, zoals drummers, is het geoorloofd om met een hoofdtelefoon te gaan zitten. Hoofdtelefoons draag je op je hoofd, hebben relatief grote speakers die op of om je oren vallen en zijn redelijk geprijsd. Voor €50 tot €100 koop je al een heel aardige. Zeker onderin de markt is het duidelijk dat hoofdtelefoons een betere geluidskwaliteit leveren dan oortelefoons.

Een oortelefoon draag je in of op je oor. Ook hier zijn in de basis twee types te onderscheiden: de oorschelp- en de oorkanaal types. De oorschelp-types draag je in je oor en hebben over het algemeen een speakertje van circa 9-12mm. Dit type wordt veel gebruikt bij iPods en mobiele telefoons. Hij zit niet in je gehoorgang en geeft daardoor weinig of geen isolatie van het buitengeluid. Prijzen beginnen vanaf circa €10,-. Oorkanaal (of gehoorgang)-telefoontjes zitten echt direct in je gehoorgang, zijn doorgaans kleiner en bieden wel isolatie van omgevingsgeluid. Prijzen beginnen bij €30,-. Dit type is het meest serieus te gebruiken als monitor op de bühne en in de rest van dit artikel zal ik me dan ook tot deze ‘in-ears’ beperken.

Dit soort dopjes maakt gebruik van één van de twee beschikbare technieken (of een combinatie van deze twee). De goedkopere types werken met een speakertje, net als een hoofdtelefoon, of de oorschelp-dopjes, terwijl de duurdere varianten werken met een driver. Dit is een weergever die ontwikkeld is voor gehoorapparaten en veel kleiner is. In plaats van een klassieke conus met spreekspoel wordt gebruik gemaakt van meer geavanceerde techniek (balanced armature). Het voert te ver om het verschil uit te leggen, maar neem aan dat de driver-types een vlakkere frequentiecurve hebben, meer geluid geven bij hetzelfde vermogen en kwalitatief beter zijn. Op het internet zijn veel artikelen beschikbaar die uitleggen wat het verschil is.

De goedkoopste varianten hebben één speaker of driver, maar duurdere types hebben meerdere drivers die al dan niet ook nog specifiek op verschillende frequentiegebieden werken. Dit principe is vergelijkbaar met meerweg-speakers in een hifi-installatie. Tweeweg is redelijk standaard, maar drieweg komt ook voor. Er zijn ook ‘custom molds’ met zes drivers (!) per oor! Let wel op, zes drivers wil niet altijd zeggen dat er sprake is van een zes-weg systeem, dus zes drivers voor zes verschillende frequentiegebieden. Vaak worden meerdere drivers ingezet voor één frequentiegebied om zo een vlakkere frequentiecurve te krijgen en drivers minder zwaar te belasten. De populaire Ultimate Ears TripleFi 10 en de Shure SE535 hebben allebei drie drivers, maar zijn ‘tweeweg’ systemen en gebruiken dus twee drivers voor het lage frequentiegebied.  De Westone 3 daarentegen is wel echt ‘drie-bands’

Een andere belangrijke indeling is ‘universeel’ of ‘custom-mold’. Een universele in-ear monitor kun je direct nadat je ‘m aangeschaft hebt gebruiken. Een custom-mold wordt speciaal voor jou vervaardigd en gemodelleerd naar een afdruk van je oor en gehoorgang. Een custom-mold is dus specifiek voor jou en past niemand anders. Daarom zijn ze veel duurder dan universele dopjes (vanaf circa €400,-). Ze zitten over het algemeen comfortabeler, maar zijn niet per definitie kwalitatief beter. Ook bij custom-molds kun je kiezen wat voor drivers je wilt, en ook hier zit dus nog een behoorlijke keuzevrijheid en kwaliteitsrange.

Maar wat moet je nu kiezen? Wat past bij jou? Om deze vraag te beantwoorden, moet je allereerst kijken naar het budget. Als je geen €400,- uit wilt geven, zijn custom molds out of the question! Hou ook rekening met overige uitgaves, zoals eventueel een draadloze zender, of kabels, en eventueel een vaste mengtafel voor de band om de in-ear mix mee te maken. Bovendien hebben oordopjes niet het eeuwige leven. Twee tot vijf jaar lijkt het gemiddelde, afhankelijk van hoe hard je speelt, hoe vaak, en hoe zuinig je op je spullen bent.

Dan spelen de volgende zaken mee:

• geluidskwaliteit
• comfort
• bouwkwaliteit
• geschiktheid voor je oren
• geschiktheid voor je instrument

Word jij wild van een class A buizenversterker, luister je alleen SuperAudioCD, haal je je neus op voor MP3 en vind je zelfs FLAC zonder Burr-Brown DAC nogal vlak? Dan word je niet vrolijk van een paar dopjes onder de €200,- Ga maar eens kijken naar Westone 3, Ultimate Ears Custom Molds met drie of meer drivers, Audio Technica AHK-CT1, Monster Turbine Pro Copper, of iets in die range. Ga ook eens kijken bij ears4u.nl

Gewoon goede oortjes waar je alles gelijkmatig hoort, zonder listening fatigue en met voldoende definitie om ook subtiele sound-nuances te onderscheiden? Dan kun je terecht in de range tussen €200,- en €400,- bij Shure (SE425, SE535), Ultimate Ears (TripleFi 10), Sennheiser IE8, enz. Je zult ruim voldoende bas horen (niet voelen, dus drummers en bassisten willen wellicht ook een ‘shaker’, een ‘tactile transducer‘) en het hoog is fris. Vier uur lang in je oren doet geen pijn en je wordt niet moe van de druk op je oren. De verschillen tussen de dopjes in deze range zijn marginaal en persoonlijk, en hangen vooral ook af van accessoires en design.

Voor een iets kleiner budget, zo rond de €100,- tot €200,- doe je relatief weinig concessies. Veelal zijn de oortjes wat groter, of minder comfortabel (bijvoorbeeld niet over de oren te dragen), zijn kabels niet meer vervangbaar en zijn ze wat gevoeliger (microfoonwerking van de kabel) voor aanraken. De mindere drivers, of echt wat minder drivers zorgt voor iets minder bas, iets minder positionering en een wat wolliger geluid over het algemeen. Ook het hoog mist vaak wat frisheid. Prima te gebruiken op het podium, als je iets minder eisen stelt aan de kwaliteit.

De keuze voor dopjes tussen de €50 en de €100 is ontzettend groot. Spelers als AKG, Sony, Philips, maar ook nog Ultimate Ears en hier en daar Shure en Sennheiser brengen in deze populaire prijscategorie veel spullen op de markt die net boven de iPod-markt uitstijgen en prima kunnen werken op het podium. Je hebt vaak wat minder natuurgetrouwe basweergave (soms véél te veel, ‘dance-dopjes’) en het hoog gaat niet zover door. Je zult er wellicht wat luistermoeheid van krijgen, maar voor normaal gebruik kunnen veel zangers hier al goed mee werken. Wel is de isolatie van omgevingsgeluid bij dit soort dopjes vaak een stuk slechter dan bij hun duurdere broertjes.

Er zijn opties om je goedkope dopjes wat meer comfort te geven, en ook nog wat meer isolatie van omgevingsgeluid. De Comply Foam tips voor in-ear monitors zijn van een soort geheugenschuim gemaakt en worden bij de duurdere universele IEM’s standaard meegeleverd. Ze passen echter soms ook op goedkope types. Zo passen de TX500′s die ik voor mijn Ultimate Ears TripleFi 10 heb, ook op mijn oude Sony MDR-EX71SL oordopjes. Die worden daar een stuk prettiger van! Probeer uit te vissen welke maat jij op jouw goedkopere dopjes kunt zetten en probeer uit welke maat (S, M of L) het beste in jouw oorkanaal past! Een goedkope (paar euro per setje) upgrade voor je standaard dopjes!

Het aanbod van oordopjes veranderd continu en de techniek staat niet stil. Op dit moment zou ik willen adviseren om uit te kijken naar de volgende merken:

Tot circa €100,-:

AKG, Sennheiser, Shure, Philips, Sony, Ultimate Ears. Bijna allemaal verkrijgbaar bij Saturn

Tot circa €200,-

Shure, Sennheiser, Ultimate Ears, Westone, Audio Technica

Tot circa €400,-

Shure, Sennheiser, Ultimate Ears, Westone, Audio Technica, Ears4u.nl

Gebruik het internet voor reviews en aanbiedingen, maar let op met NAMAAK van de bekende merken op ebay! Als de prijs ineens minder dan de helft is, heb je waarschijnlijk te maken met namaak van het origineel en dus ook met inferieure kwaliteit!