Heb jij je computer nog vol staan met ‘eyecandy’? Overal venstertjes, applets, handige pop up reminders? Waarschijnlijk niet, want als serieuze computergebruiker heb je al snel ondervonden dat dat allemaal de aandacht afleid. Dus jij hebt waarschijnlijk een rustige achtergrondafbeelding (ik gebruik deze) en zo min mogelijk ‘rommel’ op je bureaublad.

Websites maak je leesbaarder met readability en lange teksten typ je waarschijnlijk in Q10. Maar je kunt nog meer doen. Ik gebruik sinds een paar dagen Ghoster, een Autohotkey script wat alle vensters behalve het venster dat de ‘focus’ heeft wat donkerder wegzet. Dit soort opties waren in Linux al lang beschikbaar, maar kunnen dus ook in Windows met wat omwegen gerealiseerd worden. Het voordeel is dat het venster dat je aandacht nodig heeft, ook echt uit het scherm spat. De achtergrond-vensters zitten ook echt op de achtergrond, waar ze horen. Ze blijven echter wel gewoon zichtbaar en leesbaar, wat wel handig is als je regelmatig tussen programma’s wisselt.

Dit is naast ‘NiftyWindows’ één van mijn favoriete AutoHotKey scripts. Verder heb ik altijd nog een eigen script draaien waarmee ik autoreplacement doe (voor bijvoorbeeld BTW nummers, bankrekeningnummers, maar ook volledige standaard e-mails), unieke nummers kan genereren (als tracking numbers) en via een toetscombinatie met Google Desktop kan zoeken in mijn mail en bestanden.

Lange regels lezen niet fijn! Dus werk ik maar hoogst zelden met tekst in een gemaximaliseerd venster. De optie maximaliseren in Windows was destijds (Windows 3.1, 640×480 VGA scherm, 16 kleuren, weet u nog?) een handige optie om het scherm optimaal te gebruiken. Het 14″ scherm met 4:3 verhouding had niet zoveel nuttige leeslengte en resolutie dat zinnen te lang werden. En met maximaliseren kreeg je een paar extra pixels vrij (de rand van het venster vervalt) die je goed kon gebruiken voor je WYSIWYG tekstverwerker met wel 20 knoppen in de balk.

Hoe anders is het tegenwoordig: 22″ schermen, 16:9 beeldverhouding, resoluties van 1920×1080 pixels… Was op een 14″ scherm de breedte 28cm, een 22″ breedbeeldscherm is ruim 48cm breed! De ogen moeten dus een behoorlijke afstand afleggen om van voor naar achter over een regel te gaan als het scherm gemaximaliseerd wordt. Bedenk dat in kranten en tijdschriften de regellengte tot minder dan 10cm beperkt wordt! Het is dus geen goed idee om over de volle breedte te lezen.

Hoge resolutie is beter! Sommige mensen (opvallend veel 50+) hebben een lagere resolutie op hun scherm ingesteld, omdat anders ‘de lettertjes zo klein zijn’. Dat is jammer, want daarmee neemt de kwaliteit (en daarmee leesbaarheid) van de letters af. Zeker met een LCD monitor met een digitale aansluiting (waar pixels eigenlijk 1:1 gemapped zouden moeten worden met de videokaart voor de optimale kwaliteit) gaat de kwaliteit zo ver achteruit dat rustig lezen onmogelijk is. Pak liever het probleem aan door de oorzaak (te kleine font voor de schermresolutie) aan te pakken. Kies dus in Windows liever ‘Grote Letterype’ thema’s. Helaas kunnen niet alle programma’s hier nog goed mee overweg, maar meestal is daar wel een mouw aan te passen.

Met een hoge resolutie en een LCD scherm is ook Cleartype te gebruiken. Hiermee worden letters nog scherper (en rustiger) weergegeven, wat het lezen weer aangenamer maakt. Hoe hoger de resolutie, hoe minder Cleartype hoeft te doen om de letters van scherpe randen te voorzien.

Over letters met scherpe randen gesproken: het helpt vreselijk als een lettertype geschikt is voor weergave op een scherm. Fonts zoals Verdana doen het aanmerkelijk beter dan Times New Roman. En wil je een schreef-lettertype gebruiken (een ‘serif font’), dan is Georgia een goede optie. Drukletter zijn nu eenmaal wat anders dan scherm-letters. Veel verschil tussen ‘dun’ en ‘dik’ in een letter ziet er chique uit, maar komt op een scherm de leesbaarheid niet ten goede (trouwens bij een kleine drukletter ook niet…)

Contrast is belangrijk, en dan bedoel ik een goed contrast, niet noodzakelijkerwijs een HOOG contrast. Zwart op wit (zo zit ik nu te typen)  is eigenlijk niet optimaal. Een donkere ondergrond met een niet te felle grijze letter is rustiger. Zorg in ieder geval dat je bureaublad donker is en haal alle overbodige vensters (en ikonen) weg uit je beeld. (TIP: verberg ze achter je werkvenster!) Kijk maar eens hoe ‘Readability’ en ‘Q10′ dat doen! Zorg ook voor goede verlichting op je kantoor, zonder spiegeling in je scherm (ik hou niet van glossy schermen, ondanks hun betere kleurweergave…). TIP: draai je contrast en helderheid eens wat minder hoog als je veel moet lezen!

Lees je veel PDF bestanden? Zoek eens uit wat Adobe Reader kan om op jouw scherm het best leesbare plaatje te leveren. Twee pagina’s in één scherm kan handig zijn en overzicht geven, maar alleen als je resolutie hoog genoeg is om een leesbare letterhoogte over te houden. Met de zoom-factor kun je een mooie balans zoeken tussen leesbaarheid en overzicht. De optie ‘online lezen’ kan daarbij ook al helpen. Afhankelijk van het document kan het bij Adobe Reader juist wel handig zijn om twee pagina’s te tonen en op ‘volledig scherm’ te werken. In de praktijk lees ik zo echter maar zelden. Een vertikaal scherm is misschien wel de beste oplossing als je veel papier-PDF leest op je computer. TIP: dit kun je vaak gewoon instellen in je video-driver en de betere schermen laten zich eenvoudig draaien!

eReaders zijn beter! Ik heb er helaas nog niet veel ervaring mee, maar uitgaande van wat ik gezien heb met eInk schermen, is het lezen op zo’n ding prettiger. Beperkt contrast, weinig licht, grote scherpte en niet te lange regels (maar een hoog scherm!) zijn hier de key features die voor leesbaarheid zorgen. Probeer daarom dit te realiseren op je desktop computer!

Mij afleiden is niet moeilijk: dat probleem heb ik al sinds ik op de basisschool zat en dat zal ook wel nooit meer veranderen. Wil ik echter goede (kwalitatieve en quantitatieve) output genereren, dan is concentratie een vereiste. Met een concentratieboog van zo’n 20 minuten kan ik heel wat output genereren op een productieve dag. Maar, zoals gezegd, heb ik dan een omgeving zonder afleiding nodig.

Op Lifehacking.nl kwam ik laatst een artikel tegen over ommwriter. Hiermee wordt een MAC omgetoverd tot een simpele typemachine, zonder eye-candy en puur gericht op productief typen, tekst produceren. Ook Writeroom wordt genoemd in dit artikel. De essentie: een volledig scherm, waarop tekst staat in een voor de ogen goede contrastverhouding en breedte. De enige ‘candy’ die je krijgt, is een licht plaatje op de achtergrond, wellicht een scrollbar en rustgevende geluiden.

Voor mij ideaal, maar wel met een paar probleempjes:
1) ik heb geen MAC, en wil er voor dit programma ook geen aanschaffen (jaja, ik weet het: een MAC is véél productiever, beter, mooier, sneller…)
2) ik hoef geen rustgevende geluiden, ik zeg m’n eigen iPod wel aan, eventueel via mijn noise-canceling Bose headphones… lekker stil en precies de muziek die ik wil.

Dus maar even gekeken naar wat er voor Windows beschikbaar is. Daarbij ben ik tegen Q10 aangelopen. Eigenlijk net zoiets als ommwriter, maar dan nog minimalistischer. Deze tekst typ ik nu in Q10, met de nieuwste CD van Caro Emerald op de achtergrond (via m’n skype USB headset van Logitech, dus nog wel last van achtergrondgeluid) en ik moet zeggen dat het leuk werkt. Het scherm is helemaal zwart, op de tekst in het midden na. Die is standaard oranje (zoals op een oude amber monitor) maar heb ik net even op groen gezet (phosphor monitor) met als lettertype Georgia (schreefletter die ontworpen werd voor gebruik op een scherm). Ik zal ook licht- op donkergrijs eens proberen.

Tot nu toe werkt het goed, ik ben producties en heb in weinig tijd bijna 3.000 tekens ‘op papier’ gekregen. Dat is equivalent aan twee pagina’s tekst. De concentratie kan ik prima opbrengen, alleen het configureren van het programma zelf haalt me uit de concentratie (en Workrave, dat om de 20 minuten een micro-pauze inlast om RSI te voorkomen, een groot gevaar bij een productieve inrichting van je computer!)

De overige mogelijkheden van Q10 zijn ook super: targets voor tijd, of aantal woorden stellen, teksten vervangen (automatisch uitbreiden van veel getypte tekst, et cetera) en een spellchecker die ook in het Nederlands kan werken. Ik denk dat ik voorlopig Q10 maar eens bij m’n favorietenlijstje ga zetten als ik niet-computer gerelateerde tekst wil maken. Overigens gebruik ik voor PHP bestanden, configuratie files en andere ASCII bestanden altijd Notepad++.

ps: om fatsoenlijke witregels tussen de alinea’s te krijgen, moet je plakken in de HTML pane van MCE… jammer…